10 oktober 2022

Een geslaagde 'Raad van Inspiratie' in Leusden

  • Wat: Raad van Inspiratie in Leusden
  • Wanneer: 7 oktober 2022

Een aantal leden van de DoeTank Publieke Ontzorging kwamen samen in de Wijkkamer Alandsbeek voor een "Raad van Inspiratie". Met vier ontzettend betrokken wethouders, beleidsmakers en afgevaardigden van het ministerie hebben we ervaringen van 1,5 jaar DoeTank gedeeld. Dat kan natuurlijk het beste in de praktijk, door te zien en te voelen wat er gebeurt in woningen en wijken.

Tijdens de blowerdoortest van vielen heel wat kwartjes over het belang van inzicht in je woning, het uitvoeren van kleine klussen en begrip voor de samenhang van woning en installaties. De Leusdense aanpak (bijvoorbeeld het 'dak-daten') werd vol enthousiasme gedeeld door Merel Toussaint en bewoonster Mirjam Prins.

Een paar hoogtepunten:

  • Vier toppers van wethouders die hun achterban warm maken voor een werkwijze waarbij particuliere woningeigenaren écht ondersteund worden bij het toekomstbestendig maken van hun woning
  • Aandacht voor het organiseren van ontzorging vanuit de bestaande energie in de wijk en bewoners.
  • Begrip over "moeilijke maatregelen". Er staan zoveel woningen in Nederland met ingewikkelde daken en moeilijke vloeren waar geen passend aanbod voor is.
  • Aandacht voor prestatiegaranties. Want wat heb je aan tripple glas als de warmte alsnog tussen kozijnen en muur doorglipt?
  • Waardering voor de bevlogenheid en het harde werk van de ambtenaren en bewoners(initiatieven) in de vier wijken.
  • Een luisterend oor van Annemarie Küppers en Jurgen de Jong van het Ministerie van BZK. Want al die lokale bondgenoten kunnen steun in de vorm van budget en kennis goed gebruiken.

De volgende Raad van Inspiratie vindt plaats in februari, waarbij we samen de plannen voor 2023 bespreken. 

Een geslaagde 'Raad van Inspiratie' in Leusden
7 oktober 2022

Gesprek met welstand over ontwerpvoorstellen voor skidaken

  • Wat: Adviesoverleg adviescommissie ruimtelijke kwaliteit Leusden
  • Wanneer: 12 september 2022

In een eerdere liveblog hebben we verteld over de ontwerpsessie die we georganiseerd hebben samen met de woningeigenaren in Alandsbeek (Leusden) en de gemeente Leusden. Uit de nasleep van deze ontwerpsessie zijn 4 schetsontwerpen gekomen die we aan de adviescommissie ruimtelijke kwaliteit hebben voorgelegd. Ter voorbereiding daarop zijn er door een architect (Paul Hermans van Buro Heim) geveltekeningen gemaakt met daarin de 4 schetsontwerpen verwerkt:

  • Shingles met isolatie
  • EPDM met isolatie
  • Trapezium sandwich dakplaten met isolatie
  • Platte pannendak

Tijdens een korte wandeling door de buurt hebben we de verschillende oplossingen die al in de in de wijk zijn toegepast besproken. Daaruit kwamen een aantal aandachtspunten die we mee gaan nemen in de uitwerking van de definitieve ontwerpen. 

De adviescommissie adviseerde ons om twee ontwerpvarianten verder uit te werken, namelijk shingles en trapezium dakplaten. Deze variaties zijn al in de wijk aanwezig en beperken daardoor het risico op een “rommelig” beeld wanneer er meerdere varianten worden vergund. Daar kunnen wij weer verder mee! Volgende stap: het vergunningsklaar maken van deze twee ontwerpen.

Gesprek met welstand over ontwerpvoorstellen voor skidaken
7 oktober 2022

Aan de slag met kennisdocument glas, kozijnen & ventilatie

  • Wat: Bijeenkomst in Veldhoven
  • Wanneer: 13 september 2022

In het stadskantoor van Veldhoven Duurzaam kwamen een afvaardiging van de DoeTank en Veldhoven Duurzaam voor een tweede keer bij elkaar om de eerste versie van het kennisdocument ‘Glas, kozijnen & ventilatie’ te bespreken. 

Het was een leuke interactieve sessie waarbij het enthousiasme van de Veldhovense bondgenoten hier letterlijk geciteerd mag worden:

"Ik had binnen een half uur de informatie gelezen waar ik zelf een half jaar naar gezocht had!" en "Heel leuk en makkelijk om te lezen" 

Bij het eerste deel was ook Harry Bouwens te gast. Op basis van natuurkundige principes heeft Bouwens een meetset gemaakt waarmee je de isolatiewaarde van glas direct kunt meten. Voor de aanwezige nerds (alle aanwezigen) was dit smullen. We gaan het apparaat in de herfst testen bij woningopnames.

Het doornemen van de eerste versie van het kennisdocument zorgde voor input voor een 1.2 versie die we binnenkort in de wijk gaan delen. Aan het document wordt een praktische zelfopname tool gekoppeld waarmee je als bewoner al je glas en kozijnen eenduidig kan documenteren. 

We zien een kennisdocument groeien dat als een kapstok kan dienen waar geïnteresseerde woningeigenaren en energiecoaches veel inspiratie uit kunnen opdoen. Op deze manier maken we de de kozijn-vraagstukken waar veel bewoners en bondgenoten mee worstelen behapbaarder.

26 september 2022

Safaridag met 10 buren in Veldhoven

  • Wat: Safaridag in 't Look tijdens nationale burendag
  • Wanneer: 24 september 2022

Op de nationale Burendag organiseerde Veldhoven duurzaam een Safaridag in de wijk 't Look. Tijdens Safaridagen wordt een woning van top tot teen onderzocht om samen met de bewoner te ontdekken wat een logische volgorde is om verbeteringen aan te brengen aan de woning op weg naar een toekomst waarin het vervangen van een aardgas gestookte CV-ketel niet meer de logische keuze is. 

Met 10 buren aan de keukentafel werd uitleg gegeven over wat er allemaal zou gaan gebeuren: een blowerdoortest om de luchtdichtheid van de woning te meten, een kierenjacht met infraroodcamera om te ontdekken waar er allemaal kieren zitten, een onderzoek van de technische installaties en een hele interactieve denksessie over alles wat een rol speelt bij het verduurzamen. 

Vooral het ventilatievraagstuk riep de nodige vragen op maar door de uitleg over "ventileren kan je leren" en "de Ventilatiewissel" begon er een gedeeld beeld te ontstaan over wat voor deze woningen (en die van de buren die eenzelfde huis hebben) de logische route wordt:

  • Kieren dichten
  • Ventilatiestrategie
  • Dakisolatie
  • Glas in de woonkamer vervangen door HR++ (kozijnen zijn nog prima)
  • Oude paneelradiatoren vervangen door laagtemperatuurconvectoren
  • De vloer isoleren (met of zonder vloerverwarming)
  • Oefen met de cv-ketel op 40 graden
  • WarmteWissel

Het was een heel interactieve en energie ochtend waar bewoners en professionals samen veel van opstaken.

Safaridag met 10 buren in Veldhoven
20 juli 2022

Start praktijkonderzoek naar luchtverwarming op de heetste dag van het jaar

  • Wat: Onderzoek naar moeilijke maatregel
  • Wanneer: 20 juli 2022
  • Door: Theodoor en Felix namens de DoeTank
  • Voor: woningen met luchtverwarming

Op de vooralsnog heetste dag van het jaar zijn we begonnen met een onderzoek naar alternatieve (aardgasvrije) warmte-opties voor woningen met luchtverwarming. Wat kom je tegen als je een woning all-electric wilt verwarmen met behoud van luchtverwarming? In Emmen zijn diverse bewoners met een luchtverwarmingssysteem in hun woning. Onze eerste bevindingen gaan we daar later dit jaar toetsen.

De hamvraag is: hoe kun je een woning met luchtverwarming op lage temperatuur verwarmen? Veel eigenaren van een woning met luchtverwarming worstelen met deze vraag. Deze groep kanen weinig ondersteunende informatie vinden om een weloverwogen keuze te maken voor het renoveren of vervangen van een luchtverwarmingssysteem.

We begonnen met het maken van een schets van de mogelijke routes van bron naar afgifte. De eerste verkenning leert ons dat er veel warmte-oplossingen mogelijk zijn, uiteraard ook met aandacht voor het terugbrengen van de warmtevraag en het combineren van de luchtverwarming met ventilatie met warmteterugwinning.

De uitdaging is het maximaal toelaatbare luchtdebiet (aantal m3/uur). Een te hoog debiet leidt tot hogere luchtsnelheden door de luchtkanalen waardoor geluidsproblemen kunnen ontstaan, maar ook te hoge luchtsnelheden in de woonruimtes. Allesbepalend voor de comfortbeleving. Daartegenover staat de relatie van luchtdebiet met de luchttemperatuur. Hoe hoger het debiet, des te lager de luchtemperatuur hoeft te zijn. En een lager luchttemperatuur is wenselijk als we kijken naar lage temperatuuroplossingen zoals bij het gebruik van een warmtepomp of laagtemperatuur warmtenet.

Aan de hand van twee voorbeeldwoningen gaan we verder de diepte in om ook samen met fabrikanten te kijken met welk (referentie)ontwerp het systeem kan worden geupgrade. Want stel je voor dat we kunnen zeggen: “u heeft heel veel luchtkanalen in uw woning? Goed nieuws! Daarmee kunnen we uw woning heerlijk comfortabel verwarmen en koelen, gezond en aardgasvrij maken zonder de de installatie overhoop te gooien!”. Dat zou toch een mooie uitkomst zijn.

Start praktijkonderzoek naar luchtverwarming op de heetste dag van het jaar
19 juli 2022

Hart van Nederland te gast in Veldhoven

  • Wat: Televisieopnames Hart van Nederland
  • Wanneer: 18 juli 2022

De gemeente Veldhoven maakt samen met bewoners in twee wijken plannen voor het verduurzamen van woningen. Dat doen ze in een veilige leeromgeving, o.a. samen met de Doetank Publieke Ontzorging. Onderdeel van dit veilige leren is het onderzoeken van woningen in een huisfluistersessie. Het SBS6 actualiteitenprogramma Hart van Nederland wilde een keer komen kijken bij het huisfluisteren. 

In deze uitzending was Huisfluisteraar Lars Boelen te gast met zijn blowerdoortest in een woning uit 1952 waarvan er tientallen vlak bij elkaar staan. Hart van Nederland was aanwezig met een cameraploeg om te filmen wat de bewoners, gemeente en huisfluisteraar samen konden leren van deze woning. 

Zoals bij elk huis en elke bewoner leerden we ook deze keer weer iets nieuws - lessen die we in deze fase van de energietransitie hard nodig hebben! Zo maakte deze bewoner voor zijn werk regelmatig kieren dicht met kit, maar beseft hij niet dat zijn eigen huis ook wel wat kierdichting kon gebruiken. Zelfs voor de handige klusser is inzicht in de woning dus noodzakelijk om deze winterklaar te maken. 

Meer weten over huisfluisteren?  Lars schrijft na een woningbezoek altijd een blog over wat er beleefd en geleerd is. Hier kan je nalezen wat hij waarnam en aan de bewoner mee wil geven als geheugensteuntje voor het eigen plan.

Kijk ook eens naar dit webinar over huisfluisteren en het maken van plannen, en dit blog met meer uitleg over huisfluisteren. De uitzending van Hart van Nederland is hier terug te kijken: Late uitzending van 18 juli

Hart van Nederland te gast in Veldhoven
14 juli 2022

Programma’s particuliere woningeigenaren wisselen kennis uit

  • Wat: Online kennisuitwisseling tussen AGEM, Sociale Innovatie Energietransitie, TKI Urban Energy en DoeTank 
  • Wanneer: 14 juli 2022

Op initiatief van de DoeTank vond een kennismaking en -uitwisseling plaats tussen AGEM (One stop shop), Sociale Innovatie Energietransitie (Thuis besparen doe je zo) en de DoeTank Publieke Ontzorging. Ook TKI Urban Energy schoof aan om inzichten te delen die ze opdoen bij de uitwerking van de contingenten-aanpak en Crescendo. 

Als programma’s voor particuliere woningeigenaren willen we graag leren van elkaars aanpak en belangrijkste inzichten, op zoek naar verschillen en overeenkomsten waarmee afzonderlijke conclusies elkaar wellicht kunnen versterken.

Sociale Innovatie Energietransitie is een voorloper van de DoeTank. Niet vreemd gezien de betrokkenheid van ParisProofPlan. Ook zij concluderen dat inzicht in de woning een bewoner activeert. SIE gaat haar focus verleggen van "het beste plan voor thuis maak je zelf" naar "het beste plan voor de wijk maak je samen". Een logisch vervolg, wat mooi aansluit op de collectieve initiatieven van de DoeTank.

AGEM is aanbodgericht ingestoken. Als intermediair hebben ze, met een groep aanbieders samen, 78 huishoudens 3 concrete combi proposities voorgelegd variërend van basis pakket, een basis+ en een excellent pakket tussen €17k en €30k. In de wijk is wel reuring en actie ontstaan, maar niemand is op de aanbiedingen ingegaan. Uit enquêtes en interviews wordt geconcludeerd dat dit door de relatief hoge bedragen en aversie tegen financiering. In een volgende fase gaat AGEM losse maatregelen aanbieden en ontzorging bij financiering verkennen. We leren hier veel van in relatie tot de deelonderzoeken marktverkenning en financiering binnen de DoeTank.

TKI Urban Energy legt verbindingen tussen allerlei gremia, organiseert een Community of Practice en concludeert dat er vooral thematisch samengewerkt moet worden. De noodzaak tot echte verdieping met experts hebben wij vanuit de DoeTank onderstreept en geïllustreerd aan de hand van een uitgewerkt afwegingskader voor een moeilijke maatregel.

De deelnemers aan deze bijeenkomst vonden het een interessante uitwisseling, met veel herkenning en erkenning van lokale contexten en complexiteiten. We spreken af hier snel vervolg aan te geven.

Programma’s particuliere woningeigenaren wisselen kennis uit
13 juli 2022

Verkenningssessie met bewoners in Veldhoven

  • Wat: Buurtbijeenkomst Veldhoven
  • Wanneer: 13 juli 2022

Voor de tweede keer kwamen bewoners van de gemeente Veldhoven en de DoeTank bij elkaar om opgedane inzichten te delen en te bespreken hoe bewoners verder op weg geholpen kunnen worden. 

We maakten concrete afspraken om op de nationale Burendag een Safaridag te organiseren.

Daarnaast gaf de DoeTank uitleg over het afronden van de eerste inventarisatie van de moeilijke maatregel "Vloer Op Zand". Dat smaakte naar meer en het vervangen van bijvoorbeeld kozijnen en oude daken werd als een zinvolle vervolgstap gezien. 

Het was leuk om samen te verkennen hoe we daarin snel stappen kunnen zetten. Een bewoonster gaf bijvoorbeeld aan dat ze op haar rondje honden uitlaten wel wilde turven wie er allemaal kunststof kozijnen hebben. Dat is een leuke praktische manier van inzichten verzamelen in hoe de wijk er voor staat.

Wordt vervolgd!

Verkenningssessie met bewoners in Veldhoven
11 juli 2022

Ambtenaren in Emmen starten hun vakantie met de DoeTank!

  • Wat: Kennisdelingssessie ontzorging ambtenaren gemeente Emmen
  • Wanneer: 11 juli 2022

Ter afsluiting van het ambtelijke jaar kwam het verzoek aan de DoeTank om de opgedane kennis en inzichten te delen met geïnteresseerde ambtenaren van de gemeente Emmen.

Onder de noemer "Emmen Geeft Energie" organiseert de gemeente Emmen verduurzamingactiviteiten. Eén daarvan is het opleiden van energiecoaches en daarvan zijn er inmiddels via een training van het Drenthe College een 50-tal opgeleid. 3 van hen, die ook op de Safaridag van 11 mei (link) aanwezig waren, waren ook aanwezig.

In de presentatie werd werd elke keer een rondje gemaakt van landelijk spelende zaken, via provinciaal en gemeentelijk spelende thema's naar wat dat betekent voor de eigen woning. 

Het werd een leuke interactieve sessie waarin, zoals verwacht, inzichten uit de presentatie meteen geprojecteerd werden op de eigen woning. Dit is inmiddels een beproefde methode om de complexiteit van de energietransitie hanteerbaar te maken door het praktisch te maken.

Emmen heeft voor de pool coaches een blowerdoortest apparaat gekocht om de coaches in staat te stellen zelf nulmetingen met luchtdichtheidsonderzoek te doen en daar wordt al gretig mee geëxperimenteerd. De kersverse wethouder duurzaamheid Pascal Schrik krijgt binnenkort de eerste kieren jager op bezoek in zijn eigen woning. 

Na afloop was er nog alle ruimte om na te praten en vragen te stellen. De feedback van de aanwezig was dat dit een zinvolle tijdsbesteding was geweest.

Ambtenaren in Emmen starten hun vakantie met de DoeTank!
8 juli 2022

Nieuwe wethouders maken kennis met de DoeTank

  • Wat: Kennismaking met nieuwe wethouders
  • Wanneer: tussen 20 juni en 8 juli 2022

De Raad van Inspiratie (RvI) van de DoeTank bestaat uit wethouders en ambtenaren van de vier deelnemende gemeenten en ambtenaren van BZK. Drie keer per jaar komt de RvI bijeen om bij te praten over de voortgang, lessen en inzichten van DoeTank. Vanwege afgelopen gemeenteraadsverkiezingen hebben onze vier pilotgemeenten allemaal een nieuw college. In juli gingen we op tour door het land om kennis te maken met de nieuwe wethouders. 

In elk van de vier gemeentes gaf voorzitter Olivier een toelichting op de DoeTank en onze inzichten tot op heden. Op hun beurt vertelden de wethouders over hun achtergrond, coalitie-afspraken, visie en ideeën.

In Emmen bezochten we vervolgens samen een demowoning waar energiecoaches instructies kregen over blowerdoortests. In Weert bezochten we samen de Warm Wonen Winkel, waar particulieren op weg geholpen worden in hun zoektocht naar energiebesparing en verduurzaming. 

De informele setting leverde geanimeerde gesprekken op waaruit de bijzondere betrokkenheid van elke wethouder bij de gezamenlijke opgave groot bleek. Als kiest iedere gemeente haar eigen aanpak, de gezamenlijke zoektocht naar kansen voor synergie en het ontdekken van de gemeentelijke rol als bondgenoot wordt als zeer wenselijk gezien. 

De volgende RvI gaat in oktober in Leusden plaatsvinden, waar de wethouders van Emma, Weert, Leusden en Veldhoven, en BZK, zelf het huisfluisteren gaan ervaren

Nieuwe wethouders maken kennis met de DoeTank