20 juli 2022

Start praktijkonderzoek naar luchtverwarming op de heetste dag van het jaar

  • Wat: Onderzoek naar moeilijke maatregel
  • Wanneer: 20 juli 2022
  • Door: Theodoor en Felix namens de DoeTank
  • Voor: woningen met luchtverwarming

Op de vooralsnog heetste dag van het jaar zijn we begonnen met een onderzoek naar alternatieve (aardgasvrije) warmte-opties voor woningen met luchtverwarming. Wat kom je tegen als je een woning all-electric wilt verwarmen met behoud van luchtverwarming? In Emmen zijn diverse bewoners met een luchtverwarmingssysteem in hun woning. Onze eerste bevindingen gaan we daar later dit jaar toetsen.

De hamvraag is: hoe kun je een woning met luchtverwarming op lage temperatuur verwarmen? Veel eigenaren van een woning met luchtverwarming worstelen met deze vraag. Deze groep kanen weinig ondersteunende informatie vinden om een weloverwogen keuze te maken voor het renoveren of vervangen van een luchtverwarmingssysteem.

We begonnen met het maken van een schets van de mogelijke routes van bron naar afgifte. De eerste verkenning leert ons dat er veel warmte-oplossingen mogelijk zijn, uiteraard ook met aandacht voor het terugbrengen van de warmtevraag en het combineren van de luchtverwarming met ventilatie met warmteterugwinning.

De uitdaging is het maximaal toelaatbare luchtdebiet (aantal m3/uur). Een te hoog debiet leidt tot hogere luchtsnelheden door de luchtkanalen waardoor geluidsproblemen kunnen ontstaan, maar ook te hoge luchtsnelheden in de woonruimtes. Allesbepalend voor de comfortbeleving. Daartegenover staat de relatie van luchtdebiet met de luchttemperatuur. Hoe hoger het debiet, des te lager de luchtemperatuur hoeft te zijn. En een lager luchttemperatuur is wenselijk als we kijken naar lage temperatuuroplossingen zoals bij het gebruik van een warmtepomp of laagtemperatuur warmtenet.

Aan de hand van twee voorbeeldwoningen gaan we verder de diepte in om ook samen met fabrikanten te kijken met welk (referentie)ontwerp het systeem kan worden geupgrade. Want stel je voor dat we kunnen zeggen: “u heeft heel veel luchtkanalen in uw woning? Goed nieuws! Daarmee kunnen we uw woning heerlijk comfortabel verwarmen en koelen, gezond en aardgasvrij maken zonder de de installatie overhoop te gooien!”. Dat zou toch een mooie uitkomst zijn.

Start praktijkonderzoek naar luchtverwarming op de heetste dag van het jaar
19 juli 2022

Hart van Nederland te gast in Veldhoven

  • Wat: Televisieopnames 
  • Wanneer: 18 juli 2022
  • Door: Lars Boelen namens de DoeTank
  • Voor: Kijkers van Hart van Nederland

De gemeente Veldhoven maakt samen met bewoners in twee wijken plannen voor het verduurzamen van woningen. Dat doen ze in een veilige leeromgeving, o.a. samen met de Doetank Publieke Ontzorging. Onderdeel van dit veilige leren is het onderzoeken van woningen in een huisfluistersessie. Het SBS6 actualiteitenprogramma Hart van Nederland wilde een keer komen kijken bij het huisfluisteren. 

In deze uitzending was Huisfluisteraar Lars Boelen te gast met zijn blowerdoortest in een woning uit 1952 waarvan er tientallen vlak bij elkaar staan. Hart van Nederland was aanwezig met een cameraploeg om te filmen wat de bewoners, gemeente en huisfluisteraar samen konden leren van deze woning. 

Zoals bij elk huis en elke bewoner leerden we ook deze keer weer iets nieuws - lessen die we in deze fase van de energietransitie hard nodig hebben! Zo maakte deze bewoner voor zijn werk regelmatig kieren dicht met kit, maar beseft hij niet dat zijn eigen huis ook wel wat kierdichting kon gebruiken. Zelfs voor de handige klusser is inzicht in de woning dus noodzakelijk om deze winterklaar te maken. 

Meer weten over huisfluisteren?  Lars schrijft na een woningbezoek altijd een blog over wat er beleefd en geleerd is. Hier kan je nalezen wat hij waarnam en aan de bewoner mee wil geven als geheugensteuntje voor het eigen plan.

Kijk ook eens naar dit webinar over huisfluisteren en het maken van plannen, en dit blog met meer uitleg over huisfluisteren. De uitzending van Hart van Nederland is hier terug te kijken: Late uitzending van 18 juli

Hart van Nederland te gast in Veldhoven
14 juli 2022

Programma’s particuliere woningeigenaren wisselen kennis uit

  • Wat: Online kennisuitwisseling
  • Wanneer: 14 juli 2022
  • Door: AGEM, Programma Sociale Innovatie Energietransitie, TKI Urban energy en de DoeTank

Op initiatief van de DoeTank vond een kennismaking en -uitwisseling plaats tussen AGEM (One stop shop), Sociale Innovatie Energietransitie (Thuis besparen doe je zo) en de DoeTank Publieke Ontzorging. Ook TKI Urban Energy schoof aan om inzichten te delen die ze opdoen bij de uitwerking van de contingenten-aanpak en Crescendo. 

Als programma’s voor particuliere woningeigenaren willen we graag leren van elkaars aanpak en belangrijkste inzichten, op zoek naar verschillen en overeenkomsten waarmee afzonderlijke conclusies elkaar wellicht kunnen versterken.

Sociale Innovatie Energietransitie is een voorloper van de DoeTank. Niet vreemd gezien de betrokkenheid van ParisProofPlan. Ook zij concluderen dat inzicht in de woning een bewoner activeert. SIE gaat haar focus verleggen van "het beste plan voor thuis maak je zelf" naar "het beste plan voor de wijk maak je samen". Een logisch vervolg, wat mooi aansluit op de collectieve initiatieven van de DoeTank.

AGEM is aanbodgericht ingestoken. Als intermediair hebben ze, met een groep aanbieders samen, 78 huishoudens 3 concrete combi proposities voorgelegd variërend van basis pakket, een basis+ en een excellent pakket tussen €17k en €30k. In de wijk is wel reuring en actie ontstaan, maar niemand is op de aanbiedingen ingegaan. Uit enquêtes en interviews wordt geconcludeerd dat dit door de relatief hoge bedragen en aversie tegen financiering. In een volgende fase gaat AGEM losse maatregelen aanbieden en ontzorging bij financiering verkennen. We leren hier veel van in relatie tot de deelonderzoeken marktverkenning en financiering binnen de DoeTank.

TKI Urban Energy legt verbindingen tussen allerlei gremia, organiseert een Community of Practice en concludeert dat er vooral thematisch samengewerkt moet worden. De noodzaak tot echte verdieping met experts hebben wij vanuit de DoeTank onderstreept en geïllustreerd aan de hand van een uitgewerkt afwegingskader voor een moeilijke maatregel.

De deelnemers aan deze bijeenkomst vonden het een interessante uitwisseling, met veel herkenning en erkenning van lokale contexten en complexiteiten. We spreken af hier snel vervolg aan te geven.

Programma’s particuliere woningeigenaren wisselen kennis uit
13 juli 2022

Verkenningssessie met bewoners in Veldhoven

  • Wat: Buurtbijeenkomst
  • Wanneer: 13 juli 2022
  • Door: de DoeTank en Gemeente Veldhoven
  • Voor: Bewoners uit Veldhoven

Voor de tweede keer kwamen bewoners van de gemeente Veldhoven en de DoeTank bij elkaar om opgedane inzichten te delen en te bespreken hoe bewoners verder op weg geholpen kunnen worden. 

We maakten concrete afspraken om op de nationale Burendag een Safaridag te organiseren.

Daarnaast gaf de DoeTank uitleg over het afronden van de eerste inventarisatie van de moeilijke maatregel "Vloer Op Zand". Dat smaakte naar meer en het vervangen van bijvoorbeeld kozijnen en oude daken werd als een zinvolle vervolgstap gezien. 

Het was leuk om samen te verkennen hoe we daarin snel stappen kunnen zetten. Een bewoonster gaf bijvoorbeeld aan dat ze op haar rondje honden uitlaten wel wilde turven wie er allemaal kunststof kozijnen hebben. Dat is een leuke praktische manier van inzichten verzamelen in hoe de wijk er voor staat.

Wordt vervolgd!

Verkenningssessie met bewoners in Veldhoven
11 juli 2022

Amtenaren in Emmen starten hun vakantie met de DoeTank!

  • Wat: Kennisdelingssessie 
  • Wanneer: 11 juli 2022
  • Door: Lars Boelen namens de DoeTank
  • Voor: geïnteresseerden ambteanren van de gemeente Emmen

Ter afsluiting van het ambtelijke jaar kwam het verzoek aan de DoeTank om de opgedane kennis en inzichten te delen met geïnteresseerde ambtenaren van de gemeente Emmen.

Onder de noemer "Emmen Geeft Energie" organiseert de gemeente Emmen verduurzamingactiviteiten. Eén daarvan is het opleiden van energiecoaches en daarvan zijn er inmiddels via een training van het Drenthe College een 50-tal opgeleid. 3 van hen, die ook op de Safaridag van 11 mei (link) aanwezig waren, waren ook aanwezig.

In de presentatie werd werd elke keer een rondje gemaakt van landelijk spelende zaken, via provinciaal en gemeentelijk spelende thema's naar wat dat betekent voor de eigen woning. 

Het werd een leuke interactieve sessie waarin, zoals verwacht, inzichten uit de presentatie meteen geprojecteerd werden op de eigen woning. Dit is inmiddels een beproefde methode om de complexiteit van de energietransitie hanteerbaar te maken door het praktisch te maken.

Emmen heeft voor de pool coaches een blowerdoortest apparaat gekocht om de coaches in staat te stellen zelf nulmetingen met luchtdichtheidsonderzoek te doen en daar wordt al gretig mee geëxperimenteerd. De kersverse wethouder duurzaamheid Pascal Schrik krijgt binnenkort de eerste kieren jager op bezoek in zijn eigen woning. 

Na afloop was er nog alle ruimte om na te praten en vragen te stellen. De feedback van de aanwezig was dat dit een zinvolle tijdsbesteding was geweest.

Amtenaren in Emmen starten hun vakantie met de DoeTank!
8 juli 2022

Nieuwe wethouders maken kennis met de DoeTank

  • Wat: Kennismaking met nieuwe wethouders
  • Wanneer: tussen 20 juni en 8 juli 2022
  • Door: Olivier, Dieke en Erica namens de DoeTank
  • Voor: Raad van Inspiratie

De Raad van Inspiratie (RvI) van de DoeTank bestaat uit wethouders en ambtenaren van de vier deelnemende gemeenten en ambtenaren van BZK. Drie keer per jaar komt de RvI bijeen om bij te praten over de voortgang, lessen en inzichten van DoeTank. Vanwege afgelopen gemeenteraadsverkiezingen hebben onze vier pilotgemeenten allemaal een nieuw college. In juli gingen we op tour door het land om kennis te maken met de nieuwe wethouders. 

In elk van de vier gemeentes gaf voorzitter Olivier een toelichting op de DoeTank en onze inzichten tot op heden. Op hun beurt vertelden de wethouders over hun achtergrond, coalitie-afspraken, visie en ideeën.

In Emmen bezochten we vervolgens samen een demowoning waar energiecoaches instructies kregen over blowerdoortests. In Weert bezochten we samen de Warm Wonen Winkel, waar particulieren op weg geholpen worden in hun zoektocht naar energiebesparing en verduurzaming. 

De informele setting leverde geanimeerde gesprekken op waaruit de bijzondere betrokkenheid van elke wethouder bij de gezamenlijke opgave groot bleek. Als kiest iedere gemeente haar eigen aanpak, de gezamenlijke zoektocht naar kansen voor synergie en het ontdekken van de gemeentelijke rol als bondgenoot wordt als zeer wenselijk gezien. 

De volgende RvI gaat in oktober in Leusden plaatsvinden, waar de wethouders van Emma, Weert, Leusden en Veldhoven, en BZK, zelf het huisfluisteren gaan ervaren

Nieuwe wethouders maken kennis met de DoeTank
5 juli 2022

Verkenning moeilijke maatregel glas Veldhoven

  • Wat: Werksessie op locatie
  • Wanneer: 5 juli 2022
  • Door: de DoeTank en Duurzaam Veldhoven
  • Voor: Leden van Veldhoven Duurzaam en DoeTank

Wat heeft een grafiek met CO2-gehalte te maken met het voorbereiden van een collectieve actie “verbeteren glas”? Op 5 juli kwamen leden van Veldhoven Duurzaam en een aantal inhoudelijke experts van de DoeTank daar samen achter in het Stadskantoor van Veldhoven Duurzaam. Er was een samenwerkmiddag belegd om te inventariseren wat er allemaal komt kijken bij het het voorbereiden van een collectieve actie "verbeteren glas". 

Er is veel vraag naar deze maatregel omdat in Veldhoven veel woningen uit de jaren 1960 en 1970 na de energiecrises in de jaren 1980 dubbelglas hebben laten plaatsen. Veel van dit glas is nu verouderd en er gaat veel energie door verloren. Het glas vervangen lijkt daarom een kansrijke optie voor deze buurten.

Tijdens de werksessie werd duidelijk dat "denken vanuit de klantvraag" kan gaan leiden tot een routekaart met afwegingskaders voor woningeigenaren waarin aspecten als inbraakveiligheid, geluidwerendheid, ventilatieoplossing, zon oriëntatie maar ook zaken als esthetiek en onderhoudsgemak allemaal een plek kunnen vinden.

Ook hier lijkt het omarmen van de complexiteit weer tot een mooi handleingsperspectief van de DoeTank te leiden, iedereen ging met goede zin huiswaarts en na het zomerreces komen we weer bij elkaar om een verdiepingsslag aan te brengen in de opgedane inzichten

 

Verkenning moeilijke maatregel glas Veldhoven
17 juni 2022

Wethouder Veldhoven krijgt Huisfluisteraar op bezoek

  • Wat: Safaridag met wethouder
  • Wanneer: 17 juni 2022
  • Door: Lars Boelen namens de DoeTank
  • Voor: de wethouder Duurzaamheid Veldhoven en geïnteresseerden

In het kader van het Brabantse Sociale Innovatie Programma "Thuis Energiebesparen Doe Je Zo" maakten we gebruik van de gastvrijheid van de wethouder Duurzaamheid van Veldhoven, Mariëlle Giesbertz, om te laten zien wat er in dat programma allemaal geleerd is.

Omdat Veldhoven ook deelnemer is aan het Kennis- en Leerprogramma DoeTank Publieke Ontzorging was er een hele mooie kruisbestuiving. Het huis was vol met landelijke en regionale pers waardoor er in de dagen erna artikelen verschenen in het Eindhovens Dagblad en Trouw

Als huiseigenaresse was het Giesbertz soms letterlijk een eye-opener wat er allemaal verbeterd kon worden aan haar huis en hoe door het onderzoek er een duidelijke route naar aardgasvrij in beeld kwam. En vanuit haar rol als wethouder zag ze meteen de relatie met de beleidsvraagstukken waar ze sinds een week mee kennis heeft gemaakt. 

De vele media-aandacht voor de werkwijze heeft er inmiddels toe geleid dat 15 Brabantse initiatieven aan de slag willen of zelfs al zijn gegaan met "De Lek Check": het testen van de luchtdichtheid van woningen.   In deze blog lees je meer over dit woningonderzoek.

Wethouder Veldhoven krijgt Huisfluisteraar op bezoek
13 juni 2022

Stadsecoloog Weert kijkt mee met verduurzamen

  • Wat: Safaridag met stadsecoloog
  • Wanneer: 13 juni 2022
  • Door: Lars Boelen namens de DoeTank
  • Voor: geïnteresseerden uit Weert

Stadsecoloog Renate Bruinsma liep mee tijdens een recente Huisfluisterdag bij een inwoner van Weert. Nadat de woning op de gebruikelijke wijze onderzocht was met de blowerdoortest, infrarood camera en technisch in kaart was gebracht was er ruimte om de woning te bekijken door de ogen van de vleermuisfluisterares. 

Het was erg interessant om te horen hoe zij naar de woning keek. Ze wees op de plekken waar mussen, zwaluwen en vleermuizen graag bivakkeren en hoe je kunt vaststellen of dat ook daadwerkelijk het geval is.

Wat erg leuk was vanuit het perspectief van de werkwijze van de Huisfluisteraar was dat er een grote opluchting klonk bij het kiervrij maken van de woning. Het beeld bestond dat daarbij aan de buitenzijde alle kieren aangepakt werden terwijl wij juist laten zien hoeveel je kunt bereiken door dit aan de binnenzijde te doen. 

Het beste van twee werelden dus: de bewoner zit er warmpjes bij en de vleermuizen mogen blijven wonen.

Wat we hier van leren? Dat we vooral veel meer samen moeten doen om samen op zoek te gaan naar oplossingen. Aan de keukentafel zien we van elkaar wat we doen als professional en ontstaat er veel begrip voor elkaar.

Stadsecoloog Weert kijkt mee met verduurzamen
11 juni 2022

DAKdaten bij de ruimtewoningen in Leusden

  • Wat: speeddaten met buurtgenoten over het dak
  • Wanneer: zaterdag 11 juni
  • Door: Buurkracht Alandsbeek, IkWilWatt en gemeente Leusden
  • Voor: bewoners van ruimtewoningen in Alandsbeek West

Wat komt er kijken bij het verduurzamen van de kenmerkende ‘ruimtewoningen’ in Alandsbeek West? Tijdens het dakdaten wisselden buurtbewoners kennis en ervaringen uit over thema’s zoals isolatie van het dak, lekkage en zonnepanelen.

Huisfluisteraar Lars Boelen deelde kort de inzichten die hij had opgedaan bij de twee ruimtewoningen die hij onderzocht had. Vervolgens konden bewoners bij verschillende thematafels in gesprek.

Bij de tafel over dakisolatie bleek dat, ondanks de seriematige bouw van de wijk, er toch ook belangrijke verschillen zaten tussen de woningen die van invloed zijn op eventuele dakisolatie. Zo hebben sommige woningen een dakopbouw en andere niet. Ook het type opbouw verschilt.

Een andere puzzel voor bewoners was het wel of niet nemen van zonnepanelen: wat als het dak over 5 jaar moet worden vervangen?

Voor bewoners was het een gezellige bijeenkomst, waarbij ze ervaringen met elkaar deelden en tips uitwisselden. 

Geïnteresseerde bewoners hebben hun gegevens achtergelaten en zullen door IkWilWatt worden benaderd om als groep aan de slag te gaan met een maatregel. De DoeTank is benieuwd wat deze bewoners zullen gaan doen.

DAKdaten bij de ruimtewoningen in Leusden
1 juni 2022

Bewoners organiseren zelf een safaridag

  • Wat: Buurtbijeenkomst
  • Wanneer: 1 juni 2022
  • Door: Gemeente Veldhoven / Veldhoven Duurzaam, de DoeTank
  • Voor: Bewoners uit de wijk ‘t Look

In 't Look zijn inmiddels vijf huisfluistersessies geweest en na de webinars zijn diverse bewoners aan de slag gegaan met plannen maken. De gemeente Veldhoven heeft inmiddels ervaring met kennisdelen via informele buurtbijeenkomsten. 

Bewoners en gemeente kwamen samen in het wijkgebouw, om op een gelijkwaardige manier na te denken over "hoe nu verder?". We bespraken het aanpakken van het laaghangende fruit (kleine klussen, zoals kierdichten) als samenhangende eerste stap. Bewoners die al een plan voor hun woning gemaakt hebben, benoemden vaak efficiënte ventilatie als een cruciaal onderdeel van een toekomstbestendige woning. 

Lars Boelen legde uit dat de DoeTank inmiddels een stap verder is met het het gebruik van de Huisfluisterdag: vanaf nu gebeurt huisfluisteren alleen nog in de vorm van ‘safaridagen’, waarbij er met een groep buren en vrijwilligers ervaringen opgedaan worden. Eén van de bewoners werd hier heel enthousiast van, en bood aan tien buren te gaan verzamelen voor zo’n safaridag. 

Goed voorbeeld doet goed volgen: het enthousiasme over hulp bij het plannen maken leidt spontaan tot zelforganisatie bij de bewoners. Omdat Veldhoven Duurzaam al een blowerdoor in haar bezit heeft, kunnen we nu heel makkelijk zo'n safaridag ondersteunen en de lokale vrijwilliger coachen zodat nog veel meer lekken en kieren gecheckt worden.

Bewoners organiseren zelf een safaridag
31 mei 2022

Een ongeïsoleerde vloer op zand: wat is wijs?!

  • Wat: Afronding onderzoek naar moeilijke maatregel
  • Wanneer: voorjaar 2022 
  • Door: Felix en Lars namens de DoeTank
  • Voor: De Bondgenoot

In Veldhoven helpen we in de rol van “Bondgenoot” een gezin bij het realiseren van hun verduurzamingsplannen. Alle componenten van de woningen worden aangepakt, zo ook de vloer. Maar wat te doen met een vloer op zand? Aan meningen hierover geen gebrek. Maar met een “oerwoud vol stokpaardjes van spullenverkopers en adviseurs” (aldus een bewoner), kom je niet verder.

We zijn samen met dit gezin aan de slag gegaan om een zogenaamd afwegingskader te maken: welke opties zijn er? En wat zijn de prestaties van de verschillende opties? 

In een eerste verdieping hebben we de verschillende opties met elkaar vergeleken op investering, woonlastenimpact, CO2 impact (aanleg + gebruiksfase), het gemak, de esthetiek en comfort. En wat bleek? Het is vaak geen kwestie van goed of fout. Maar: “wat vind ik belangrijk, wat past het beste bij onze situatie, en hoe moet je het nou precies uitvoeren?”

Het ontstane afwegingskader gaan we verder toetsen bij andere woningen in Veldhoven. Om daarna te kijken: welke verdieping op de kennis is nog nodig en hoe komt deze op alle keukentafels terecht die op een vloer op zand staan?

Een ding weten we al zeker: specifieke verdieping op landelijke schaal is nodig om te onderzoeken of, wanneer en hoe je een ongeïsoleerde vloer ook kunt uitrusten met vloerverwarming. Dat biedt perspectief om enorme hoeveelheden beton, arbeid en middelen besparen.

Een ongeïsoleerde vloer op zand: wat is wijs?!